‘Leerlingen van een middelbare school dienen als volwaardige mensen .. te worden behandeld'.

‘Leerlingen van een middelbare school dienen als volwaardige mensen en niet als geesteszwakken te worden behandeld. Zij hebben recht op literatuur in plaats van ontmande rijmpjes of een preek. Wreedheid, leed, seksualiteit en Dood zijn evenzeer integrale bestanddelen van het leven als van de literatuur.’

Gerard Reve in Verzameld werk deel 6 Amsterdam/Antwerpen 2001 p.368

Getuigenis

Getuigenis

Ze willen dat ik schrijf
voor de vooruitgang.
Maar ik kan niet schrijven zoals zij,
al stam ik van hen af.
Ik moet de wijken van het volk in
en mijn oor te luisteren leggen:
zo hoor je nog eens wat.
Wat wil het volk?
Niet veel goeds, dat is zeker.
Dus ga ik de straat op,
met mijn eigen vaandel
waarop geschreven staat:
Vrijheid! Ziekte! Ouderdom!
Lang leve de Dood!

Gerard Reve in Verzamelde gedichten Amsterdam 1987 p.125

"..De wind is het Leven, én de Dood, twee halen, één betalen.."

“De wind doet het zelfgemaakte molentje van het kind draaien en snorren dat het een lieve lust is, maar diezelfde wind zendt ook het schip vol lieve zeejongens, ver van huis en roepende om hunne moeder, de ijzige eeuwige diepte in, De wind is het Leven, én de Dood, twee halen, één betalen. ‘Hoor je die wind? Wel een gezellig geluid, vind je niet?’”

Gerard Reve in Zelf schrijver worden Den Haag 1995 p.62

"...Eén troost is, dat al die ellende gratis is, en niets kost."

"Het leven is een ware hel, en zal het wel blijven ook, zolang de schepping geprolongeerd wordt. Eén troost is, dat al die ellende gratis is, en niets kost."

Gerard Reve in Brieven aan mijn lijfarts 1963-1908 Amsterdam/Antwerpen 1991 p.121

"Kampeerders op de barre vlakte..."

"Want zijn wij niet allen kampeerders op de barre vlakte die wij Aarde en Bestaan noemen? Zich behelpen maar ook in die tent rommelen dat het een aard heeft"

Gerard Reve in Moedig Voorwaarts, Brieven aan Bert en Netty de Groot 1974-1997 Amsterdam/Antwerpen 2007 p.496

 

Vergroting door verkleining,..niet bepaald het zonnetje in huis

"Ik wil u een van de grootste gedichten uit onze literatuur voorlezen, een niet van mij. Wel van Gerard, maar van Gerard den Brabander, die al net zo min als Herman Heijermans een lezing van mij heeft bijgewoond, al kenden wij elkaar oppervlakkig, en al heb ik hem begraven, in 1968, en zowaar aan zijn geopende groeve enkele woorden gesproken. Ik refereerde daarin aan een nachtelijk gesprek met de dichtervorst in Greonterp, over het wereldraadsel. Den Brabander zeide toen opeens in de discussie: 'Als er daarginds geen kroegen zijn interesseert het me geen bal.' Aan het graf vertelde ik dat, en ik besloot mijn woorden als volgt: 'Of er een "daarginds" is of niet, dat weet niemand. Maar áls er een daarginds is, en als God Liefde is, dan zijn er daarginds ook kroegen.' Bij het condoleren in de koffiekamer bedankte de weduwe me met de woorden: 'U hebt voor de vrolijke noot gezorgd.' Maar dit alles terzijde.
Ik wil u het volgende aantonen, dat ook Den Brabander zich van die Vergroting Door Verkleining terdege bewust is geweest. Voordat hij aan de eigenlijke mededeling van zijn gedicht begint, zegt hij dat hij klein is, en een slaaf. Een hij relativeert onderweg het medegedeelde door de woorden schraal, dun, kleine, simpel en boers(..)


Ik kleine slaaf van poëzie en taal,
mij was ter borst de eerste melk al schraal.
Zó droef, zó dun klonk 't moedermonds verhaal,
waar het kanon in doorklonk van Transvaal,
en zó vol tranen was het kleine lied
van bruut verraad en simpels boers verdriet,
dat, wat mij voedde, woord en melk en brood,
dit à doortrokken was van dood en dood. 

Gerard Reve in Zelf schrijver worden Den Haag 1995 p.51, 52

"De mensen zijn nooit tevreden.."

"De mensen zijn nooit tevreden. Een huisvrouw vindt onder in een fles melk een halve muis, en heel het overkoepelend orgaan komt in het geweer, stelt vragen, en spant een kort geding  aan. Terwijl de goede wil toch evident is, want een halve muis is duidelijk beter dan niets. Maar er is onlust, en de mensen zijn bang, laat ons het daarover eens zijn. En angst zoekt zijn uitweg als agressie, men behoeft niet gestudeerd te hebben om dat te weten."

Gerard Reve in Zelf schrijver worden Den Haag 1995 p.28

"Het bestaan van kunst is een mysterie en zal dat altijd blijven.."

Het bestaan van kunst is een mysterie en zal dat altijd blijven, maar het is daarom nog niet verboden er een definitie van te geven. Mijn definitie luidde als volgt: kunst is een gestileerd menselijk handelen (of een product daarvan), dat een ontroering teweeg brengt.

In de definitie zijn zowel de stilering als het menselijke van het handelen, én de ontroering, essentieel en onontbeerlijk.

Ontbreekt de stilering, dan is er geen sprake van kunst. Het wanhopig schreeuwen van een moeder aan het bedje van haar zojuist gestorven kind ontroert ons, maar het is geen kunst. Stileert echter die moeder haar klacht in een lied, al dan niet begeleid door een muziekinstrument, dan is haar handelen kunst. Het voorbeeld is rijkelijk macaber, maar het is er één dat U bij blijft.

Ook is in mijn definitie van kunst het menselijke van het handelen essentieel, omdat dier noch plant noch de levenloze materie kunst voortbrengen. Dat wij de natuur schoon vinden is een andere zaak. Die schoonheid heeft vaak tot het misverstand geleid, volgens hetwelk de kunst de natuur zoude moeten navolgen of nabootsen. Maar dit terzijde.

Tenslotte is in mijn definitie ook de ontroering essentieel, want is die ontroering er niet, dan is er naar ons oordeel evenmin sprake van kunst. Vandaar de subjectiviteit van ons oordeel of iets kunst is of niet.

Gerard Reve in Zelf schrijver worden Den Haag 1995 p.14,15

De "duffe, gearriveerde kleinburger"

"Ze doen maar. Je werkt in een vacuüm hier, vind ik, en dat valt niet mee. En altijd dat gezeur over de 'duffe, gearriveerde kleinburger'! Wat kan men anders zijn? Ik leef, en schrijf, en profeteer in de huiskamer, en soms schrijf ik het op, en ik probeer niemand in het dorp aanstoot te geven en betaal alles op tijd, en praat met mijn mededorpelingen over het weer, het gewas, hun hoenders, konijnen en ander vee, en hoor hoe Sipke Lolkema toen ze erg ziek was, 45 jaar geleden, heel dure appels kreeg, en dat de nu in de winter van 1962/1963 doodgevroren boom in haar tuin ontsproten is aan een pit van één van de appels, die ze zag dat een kiem had, en daarom ging planten toen ze beter geworden was. Maar waarom al die herrie, en laat opblijven, en burengerucht maken, en eenvoudige hardwerkende arbeiders en kleinen neringdoenden kwalijk bejegenen?

Gerard Reve in Brieven aan Geschoolde Arbeiders Utrecht/Antwerpen 1985 p.20