Het wezen van de schrijfkunst

1 Eenvoud

U moet helder, en zo eenvoudig mogelijk schrijven: nooit iets ingewikkeld maken, wat eenvoudig is. Geen moeilijke woorden gebruiken zoals depersonificatie, frustratie, libido e.d. 

Gerard Reve, in Brieven van een aardappeleter Amsterdam/Antwerpen 1993 p 126

2. Onderwerp

Voorts moet U niet denken, dat U het onderwerp buiten Uw eigen leven en gezichtskring zoudt moeten zoeken. Dus niet het eerste hoofdstuk laten spelen in Brussel, het tweede in Hongkong, ect. Kijkt U eens uit het raam, en telt U eens de woningen die U zien kunt: dat getal is het aantal menselijke dramaas, dat voor het grijpen ligt. Zoals God in ons woont, of nergens, zo draagt U Uw onderwerp in Uzelf mede – Het is niet buiten U, nergens. U moet niet, wat Uzelf hebt doorgemaakt, te gering achten om neer te schrijven, maar U moet ook niet denken, dat wat U doorleefd hebt, uniek is. Alles is reeds ontelbare malen, eerder geweest en gebeurd.

Gerard Reve, in Brieven van een aardappeleter Amsterdam/Antwerpen 1993 p 126

3. Begrijpelijk schrijven, met een kop en een staart

Voorts moet U begrijpelijk schrijven, met een kop en een staart. Bijvoorbeeld niet beginnen met: ‘Daarom ging hij niet naar het feest’, want de lezer zal meteen de spet inkrijgen en zich afvragen: ‘Waar slaat dat “daarom” op? Wie is die “hij”? en wat is dat voor een kolerefeest? U zoudt bijvoorbeeld kunnen beginnen met: ‘Hoewel hij weinig zin had, en zich grieperig voelde, ging Frans Ottersen, scholier van de vijfde klas van het gymnasium in Zwolle, toch naar het feestje dat zijn broer Hans, eerstejaars-student in de medicijnen, die op kamers in Amsterdam woonde’, ect. Alles zo eksakt mogelijk: hoe meer vastgelegd in de tijd Uw gegevens zijn – eventueel zelfs met precieze data – hoe tijdlozer Uw geschrift wordt, merkwaardigerwijs.

Gerard Reve, in Brieven van een aardappeleter Amsterdam/Antwerpen 1993 p 126,127

4. Vul uw werk niet met zelfbeklag

Vul uw werk niet met zelfbeklag: U moet Uw ellende gebruiken, verwerken, dienstbaar maken aan Uw werk, en niet medelijden proberen te wekken bij Uw lezer. Die heeft zelf al ellende genoeg en wordt er door afgestoten. Maar als U Uw leed door Uw geschrift een universele geldigheid zoudt weten te geven, dan ervaart de lezer zijn eigen treurnis ook als iets groots, universeel geldigs en kostbaars en is hij U dankbaar.

Gerard Reve, in Brieven van een aardappeleter Amsterdam/Antwerpen 1993 p 127

5. Wees scherp in Uw blik, doch mild in Uw oordeel

Verder geldt Tolstojs vermaning: ‘Wees scherp in Uw blik, doch mild in Uw oordeel.’ Verdoezel niets, maar zie hen, die U kwaad hebben gedaan -als U dat kunt opbrengen- als slachtoffers van eenzelfde lot. En misbruik Uw werk niet om wraak te nemen op mensen, die niet schrijven en zich niet verweren kunnen…Daar is literatuur niet voor, vind ik.

Gerard Reve, in Brieven van een aardappeleter Amsterdam/Antwerpen 1993 p 127

Ziek worden en sterven..

"Ziek worden en sterven, daar behoeven we ons niet mede te bemoeien, want dat gaat vanzelf"

Gerard Reve in Klein gebrek geen bezwaar 1986

Dat is het beangstigende van deze tijd

"Dat is het beangstigende van deze tijd, dat niemand meer bereid is, ter wille van een ander iets na te laten, of ergens vanaf te zien."

Gerard Reve in De taal der liefde 1972

Bestaan

 
"Ons bestaan is niet meer dan een tasten en zoeken."


Gerard Reve in Brieven aan Wim B. 1983

"Maar wel geloof ik in het Licht,.."

Of de duisternis het Licht ooit wel zal begrijpen, daaraan moet ik diep en bitter twijfelen. Maar wel geloof ik in het Licht, en dat het schijnt in de duisternis, in alle eeuwigheid.

Gerard Reve, in Verzameld Werk , deel 6, Amsterdam/Antwerpen 2001, p. 437 (Een mooi feest)

Gode welgevallig

" Ook het leven van een oude man of vrouw met een poes en geranium achter het raam, die twee keer per dag een blokje om wandelt, en verder alleen verder alleen maar wat leest en peinst, is Gode welgevallig."  

Gerard Reve in brief aan Ludo Pieters 4 januari 1986

Toch goed dat er een God is

ROEPING

Zuster Immaculata die al vier en dertig jaar
verlamde oude mensen wast, in bed verschoont,
en eten voert,
zal nooit haar naam vermeld zien.
Maar elke ongewassen aap die met een bord: dat hij
vóór dit, of tegen dat is, het verkeer verspert,
ziet 's avonds reeds zijn smoel op de tee vee.
Toch goed dat er een God is.

Gerard Reve

 Lichtpuntje 

Het gebeurt maar zelden, dat je voor een ander een lichtpuntje bent, maar als je het eens, een enkele keer vergund wordt om goed te doen, dan dank je je Schepper.

Gerard Kornelis van het Reve in Nader tot U Amsterdam 1966

Op weg naar het einde

" O lieve, lieve mensen, ik houd van u, en ik omhels u allen hartstochtelijk, ondanks de geduchte afstand. Laten we elkaar niet haten, maar integendeel, elkaar liefhebben, gezamenlijk op de Dood wachten, en het ons in de tussentijd aan niets laten ontbreken."

Gerard Kornelis van het Reve, in Op weg naar het einde Amsterdam 1963 p.166

"Maar gewoon kop op hoor."

" De tijden zijn heel moeilijk, weet je dat? En onze leeftijden ook. Wij hebben in het geheel niets meer om op te vertrouwen, behalve op Gods Genade, en niemand weet wat en hoeveel of hoe weinig dat is. Maar gewoon kop op hoor."

Gerard Reve in Brieven aan Simon Carmiggelt Amsterdam 1988 p.160

Credo

Niets te verwachten, niets te hopen:
er rest mij niets dan duisternis en Dood.
Ik zie het, maar ik wankel niet: wie Gij ook zijt,
U heb ik lief, met heel mijn hart, met al mijn Bloed.

Gerard Reve, in Verzamelde Gedichten Amsterdam 2002 vijfde druk p.63

'Ware sterkte en moed zijn zachtmoedig..'

"Ware sterkte en moed zijn zachtmoedig, kijk bijvoorbeeld naar mijn patroon, de Olifant, die sterker is dan zowat welk ander dier ook, en nochtans Content is zich te voeden met nederige kruiden des velds, en geen ander wezen Kwaad wil doen, of ze moeten hem sarren, en dan staat hij in het gelijk: meteen van je afslaan, dat zeg ik altijd."

Gerard Reve in: Brieven aan Ludo P. 1962-1980 Amsterdam 1968